Werkplaats Ouderenzorg Zuid-Holland Noord

Werkplaats Ouderenzorg Zuid-Holland Noord

 
U bent hier: HOME » Projecten Kleinere lettergrootteStandaard lettergrootteGrotere lettergrootte   Print deze pagina uit

HOME

AWO-NZH

Samenwerking

Projecten

Nieuws

AGENDA

Algemeen

THEMA: Van reactieve naar pro-actieve zorg

Effect van functioneel trainen op de zelfredzaamheid van kwetsbare 75-plus ouderen

Onderzoeksproject Nationaal Programma Ouderenzorg
(Status: gehonoreerd door ZonMw dd. 1 april 2009.)

PROBLEEMSTELLING
Het functioneel trainingsprogramma richt zich, in tegenstelling tot gebruikelijke beweegprogramma’s, op het trainen van dagelijkse handelingen (bijvoorbeeld traplopen, opstaan vanuit stoel of bed, verplaatsen binnens- en buitenshuis en meer complexe handelingen zoals boodschappen doen en huishoudelijk werk). Door de dagelijkse handelingen waar een kwetsbare oudere moeite mee heeft stapsgewijs thuis onder begeleiding van een fysiotherapeut of oefentherapeut te trainen, verwachten we dat de oudere weer meer activiteiten zelf kan uitvoeren en dat hierdoor de zelfredzaamheid en sociale participatie zal verbeteren. Het project speelt hiermee in op de wens van ouderen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. Door de zorg aan huis aan te bieden is de drempel voor de kwetsbare ouderen minder hoog.

Uit een recente systematische review blijkt dat bij kwetsbare ouderen regelmatige training leidt tot een verbetering van het lichamelijk functioneren. Echter, onduidelijk is nog welke vorm van training het meest effectief is. Het functioneel trainingsprogramma richt zich, in tegenstelling tot gebruikelijke beweegprogramma’s, op het trainen van dagelijkse handelingen. Uit een eerder uitgevoerd effectonderzoek onder thuiswonende vrouwen (70+) bleek het groepsgewijs trainen van functionele taken tot grotere verbeteringen in het dagelijks functioneren te leiden dan intensieve spierversterkende training. Deze effecten bleven behouden een half jaar na afloop van de training, hetgeen in het gros van de beweeginterventieonderzoeken niet het geval is.

Dit onderzoek werd uitgevoerd onder een relatief gezonde groep thuiswonende vrouwen van 70 jaar en ouder en niet bij kwetsbare ouderen met meerdere gezondheidsproblemen. Echter, juist bij kwetsbare ouderen die problemen hebben met dagelijkse handelingen verwachten we dat functioneel trainen leidt tot een verbetering van hun conditie en zelfredzaamheid. Deze groep kwetsbare ouderen wordt vaak uitgesloten voor deelname aan interventieonderzoek.

DOELSTELLING
Het vaststellen van de (kosten)effectiviteit van een functioneel trainingsprogramma aan huis in vergelijking met reguliere fysiotherapie op de zelfredzaamheid van kwetsbare ouderen (75-plus) met problemen in het fysiek functioneren.

DOELGROEP
Voor dit onderzoek komen thuiswonende kwetsbare ouderen van 75 jaar of ouder in aanmerking. Onder kwetsbare ouderen verstaan wij ouderen die naast problemen in het fysiek functioneren ook somatische, psychische en/of sociale problemen hebben.

METHODEN
Studieopzet
Gerandomiseerd gecontroleerde trial in 40 huisartspraktijken, waarbij kwetsbare ouderen opgespoord worden m.b.v. de signaleringsvragenlijst uit het transitie experiment ISCOPE van het LUMC. Ouderen die voldoen aan de in- en uitsluitcriteria worden door de huisarts verwezen naar een onderzoeksmedewerker die de ouderen na een voormeting randomiseert naar het functioneel trainingsprogramma (n= 64) of naar reguliere fysiotherapie (n=64). Vervolgmetingen zijn na 3, 6 en 12 maanden.

Interventie
In het functioneel trainingsprogramma (maximaal 18 zittingen) worden de dagelijkse handelingen waar een oudere moeite mee heeft stapsgewijs opgetraind in de thuissituatie door een fysio- of oefentherapeut. Daarnaast wordt ook de partner, mantelzorger en/of thuiszorg betrokken in de begeleiding van de oudere en wordt voor hen zichtbaar welke activiteiten de oudere weer of nog zelfstandig kan uitvoeren. Dit maakt dat de mantelzorger de oudere kan stimuleren de dagelijkse handelingen zelf uit te voeren en actief te blijven. Om een langdurig effect te bereiken begeleidt de fysio- of oefentherapeut de oudere tijdens het trainingsprogramma ook bij het regelmatig en verantwoord bewegen door het stimuleren van meer beweegactiviteiten in huis en in de buurt. Te denken valt aan wandelen, Nederland in Beweging op TV of deelname aan beweegactiviteiten voor ouderen. In de reguliere fysiotherapie is momenteel nog weinig aandacht voor de begeleiding bij het zoeken naar en deelnemen aan geschikte beweegactiviteiten. Deels komt dit omdat ouderen het beweegaanbod niet weten te vinden, deels omdat fysiotherapeuten, oefentherapeuten en aanbieders van beweegactiviteiten voor ouderen elkaar nog nauwelijks weten te vinden. Begeleiding van de ouderen bij het zoeken naar beweegactiviteiten is dus noodzakelijk. Daarnaast is verbetering van de samenwerking nodig om ouderen gericht te kunnen doorverwijzen naar beweegactiviteiten in de buurt. In dit onderzoek zal deze samenwerking in gang gezet worden.

Uitkomstmaten
De primaire uitkomstmaat is zelfredzaamheid in het uitvoeren van dagelijkse activiteiten. Secundaire uitkomstmaten zijn de zelfgerapporteerde functionele beperkingen, de mate van beperking in belangrijkste activiteiten, sociaal functioneren, mate van lichamelijke activiteit, valincidenten, angst om te vallen, tevredenheid over behandeling en kwaliteit van leven.

Kostenevaluatie
De kostprijs van de interventie wordt geschat. Daarnaast worden de verschuivingen in kosten geschat van huisartscontacten, doorverwijzingen, medicatiegebruik, opnames, thuiszorg, mantelzorg en aanschaf van hulpmiddelen.

TIJDSPLANNING
Het onderzoek loopt van 1 april 2009 tot 1 april 2012. In 2009 worden de voorbereidingen voor het onderzoek getroffen en een pilot uitgevoerd. Daarna starten de metingen en krijgen de ouderen het functioneel trainingsprogramma of reguliere fysiotherapie aangeboden.

CONTACT
Het onderzoek wordt uitgevoerd door TNO Kwaliteit van Leven in samenwerking met het Leids Universitair Medisch Centrum. Projectleider is Marielle Jans, TNO Kwaliteit van Leven
Telefoon: 071 5181777 E-mail: marielle.jans @ tno.nl